به گزارش روان ما به نقل از مهر، حسین دلشاد، غده تیروئید را یکی از مهم ترین غدد درون ریز بدن مطرح کرد که در ناحیه جلوی گردن و روی تراشه قرار گرفته و از دو نوع سلول تولید شده که مسئول تولید و ترشح هورمون به داخل جریان خون هستند.
سرطان تیروئید و انواع آن
وی، بخش عمده غده تیروئید را متشکل از سلول هایی به نام سلول فولیکولی مطرح کرد که مسئول تولید هورمون های تیروئید یعنی تیروکسین و تری یدوتیرونین هستند و سوخت و ساز بدن را کنترل می کنند. در میان این سلولها بطور پراکنده سلول های بینابینی قرار دارند که مسئول ترشح هورمون کالسیتونین هستند و در متابولیسم مواد معدنی همچون کلسیم نقش دارند.
به گفته دلشاد، هردو نوع سلولهای تیروئید می توانند خواستگاه سرطان باشند. سرطانهای منشأ گرفته ازسلول های فولیکولی شامل سرطان پاپیلری، سرطان فولیکولی و سرطان اناپلاستیک و سرطان منشأ گرفته از سلولهای بینابینی، سرطان مدولاری تیروئید هستند.
میزان شیوع سرطان های تیروئید
وی، غده تیروئید را محل غیر شایعی برای بروز سرطان مطرح کرد و اضافه کرد: سرطان تیرویید تنها ۰.۶ درصد سرطان های زنان و ۱.۶ درصد کل سرطانهای بدن در مردان را شامل می شود. به سبب پیش آگهی خوب میزان مرگ و میر ناشی از سرطان تیروئید در زنان ۰.۲۴ و در مردان ۰.۱۶ درصد است.
به گفته دلشاد، در خلال چند دهه گذشته بر میزان شیوع کانسرهای تیروئید در جامعه افزوده شده اما از مرگ ومیر ناشی از آن در هردو جنس کاسته شده است. علت افزایش شیوع، تشخیص زودرس آنها و علت کاهش مرگ ومیر درمان آنها در مراحل بسیار اولیه است.
سن بروز سرطان تیروئید
دانشیار دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، با بیان این مطلب که سرطان تیروئید می تواند در هر سنی بروز کند، شیوع آنرا در زنان بیشتر از مردان برشمرد و خطر بروز سرطان تیروئید در زنان را در سنین پایین تری نسبت به مردان مطرح کرد. بطوریکه در زنان حداکثر خطر بروز این بیماری در سنین ۴۰ تا ۵۰ سالگی است در حالیکه در مردان این اتفاق بین سنین ۶۰ تا ۷۰ سالگی رخ می دهد.
علل و عوامل موثر در بروز بیماری
دلشاد ضمن اشاره به این که علت نهائی سرطان تیروئید معین نیست اظهار داشت: برخی تغییرات در ژنهای سلولهای فولیکولی تیروئید می توانند زمینه بروز سرطان های غده تیروئید را ایجاد کنند.
وی ضمن اشاره به اینکه ژنها حامل اطلاعات ضروری جهت کنترل زمان رشد و تقسیم و مرگ سلولها هستند اضافه کرد: ژن ها اطلاعات ضروری جهت کنترل زمان رشد و تقسیم به سلول های جدید و در نهایت مرگ سلولی را در زمان معین برعهده دارند. تعدادی از این ژن ها امکان دارد رشد و تقسیم سلولها و طول عمر آنها را طولانی تر کرده که به آنها انکوژن اطلاق می شود.
دلشاد در ادامه اظهار داشت: در مقابل ژن های دیگری وجود دارند که پدیده رشد و تقسیم سلول ها را کوتاه کرده و سبب مرگ بموقع آنها می شوند که بعنوان ژن های سرکوب کننده نامیده می شوند. عدم تعادل بین این دو گروه ژن سبب رشد و تکثیر بی رویه سلول ها و ایجاد سرطان می شود.
وی، تابش رادیاسیون یونیزه به نواحی سر و گردن در دوران کودکی و یا مواجهه با حوادث راکتورهای هسته ای را از مهم ترین عوامل محیطی برای بروز انکوژن ها در داخل سلول های فولیکولی تیروئید مطرح کرد و کمبود ید را از عوامل شناخته شده سرطان فولیکولی تیروئید برشمرد و اظهار داشت: در تعدادی از بیماریهای ژنتیکی بدن هم شیوع سرطان تیروئید بالا است.
دلشاد ضمن اشاره به اثر ارث و ژنتیک در بروز بیماری اظهار داشت: عوامل ژنتیکی در رابطه با بروز سرطان تیروئید در چند بیماری ژنتیکی نظیر سندرم گاردنر، سندرم کودن و احتمالاً در تعدادی دیگر از سرطان های فامیلی غده تیروئید مشخص شده است.
علائم بیماری
این فوق تخصص غدد درون ریز و متابولیسم با ذکر اینکه بافت سرطانی تیروئید برعکس بافت طبیعی، هیچ هورمونی نمی سازد و هیچ علائمی از پرکاری یا کم کاری غده تیروئید مشاهده نمی شود اظهار داشت: بتدریج رشد بافت سرطانی سبب بروز توده ای در ناحیه جلو گردن می شود که به طور اتفاقی توسط بیمار و یا پزشک معالج کشف می شود.
دلشاد در ادامه اضافه کرد: رشد بیشتر تومور و اثر فشاری آن بر نسوج زیرین سبب بروز علایمی نظیر اختلال بلع، تنگی نفس و سرفه های ممتد در بیمار می شود. گسترش سرطان به بافتهای مجاور و درگیری تارهای صوتی هم سبب ایجاد خشونت صدا در بیمار می کند.
به گفته وی، در مراحل پیشرفته بیماری با گسترش سرطان به مناطق دور دست، بیمار گرفتار درگیری ریه، استخوانها، مغز و کبد می شود و با اختلال عملکرد عضوهای مبتلا همچون درد و شکستگی استخوان و تنگی نفس رجوع می کند.
این دانشیار دانشگاه به تمام اشخاصی که متوجه توده ای در ناحیه جلو گردن و یا بزرگی غدد لنفاوی زنجیره های لنفاوی گردن شده باشند سفارش کرد برای ارزیابی حتماً به پزشک متخصص مراجعه نمایند.
روش های تشخیص سرطان تیروئید
دلشاد، معاینه بالینی سرو گردن و لمس دقیق غده تیروئید توسط پزشک متخصص را نخستین گام در تشخیص بیماری مطرح کرد و اضافه کرد: در صورت لمس توده ای در غده تیروئید و یا حتی عدم لمس توده انجام اولتراسونوگرافی غده تیروئید می تواند خصوصیات توده قابل لمس و یا وجود توده های غیر قابل لمس را نشان دهد.
وی اشاره کرد: به منظور تشخیص نهائی تحت هدایت اولتراسونوگرافی از توده های موجود در تیروئید نمونه برداری سوزنی به عمل می آید که ماهیت نسج نمونه برداری شده را مشخص می کند.
نحوه درمان
دلشاد درمورد نحوه درمان بیماری تصریح کرد: تمام توده های سرطانی تیروئید باید با عمل جراحی بیرون بروند که در این جراحی معمولاً غده تیروئید و در صورت وجود غدد لنفاوی متاستاتیک تماما برداشته می شوند.
به گفته وی، برمبنای ریسک عود بیماری بنا به تشخیص پزشک معالج برای بیمار مقدار قابل توجهی ید رادیوآکتیو تجویز می شود. سپس بیمار تحت درمان با قرص تیروئید قرار گرفته و هر سه تا شش ماه یکبار از نظر عود بیماری تحت بررسی قرار می گیرد.
دانشیار دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، با اشاره به اینکه فواصل دوره ای ارزیابی بیمار برپایه نحوه پاسخ اولیه وی به درمان و وجود عوامل خطر ود بیماری توسط پزشک معالج تعیین می شود اشاره کرد که درمان بیمارانی که در آغاز درمان گرفتار گسترش دوردست تومور بودند پیچیده تر خواهد بود.
پیشگیری
دلشاد با بیان این مطلب که تنها عامل شناخته شده اکتسابی ایجاد کننده سرطان تیروئید رادیاسیون یونیزان است، اظهار داشت: برای پیش گیری از بروز این سرطان اجتناب از دریافت مقادیر زیاد اشعه یونیزان به ویژه در دوران کودکی و نوجوانی بسیار اهمیت دارد.
وی خاطرنشان کرد: در صورت مواجهه با حوادث راکتورهای هسته ای رعایت اصول ایمنی سفارش شده توسط متخصصان ضروری می باشد. باتوجه به نقش کمبود دریافت ید در بیماری زایی سرطان فولیکولرتیروئید، استفاده مناسب از نمک ید دار به منظور پیش گیری از بروز گواترهای ساده لازم است.
دلشاد اشاره کرد: تشخیص در مراحل ابتدایی سرطان تیروئید تشخیص و درمان مناسب آن هم در بقای بیمار نقش عمده ای دارند ازاین رو با احساس هرگونه توده ای در غده تیروئید مراجعه به پزشک متخصص می تواند منجر به تشخیص زودرس و درمان قطعی این بیماری شود.
وی در خاتمه اظهار داشت: اشخاصی که احتمال خطر مبتلا شدن به سرطان تیروئید در آنها زیاد است ازجمله کسانیکه سابقه تابش اشعه یونیزان به نواحی سرو گردن در گذشته داشته، یا مبتلایان به بیماریهای ژنتیکی که شانس مبتلا شدن به سرطان تیروئید را زیاد می کند و یا گرفتار سابقه فامیلی سرطان تیروئید هستند باید تحت مراقبت های دوره ای منظم و دقیق پزشکی قرار داشته باشند.
منبع: ravanema.ir