نفیسه صاعدی دانشیار و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران و متخصص زنان و زایمان و فلوشیپ پریناتولوژی (طب مادر و جنین) در گفتگو با گزارشگر مهر در ارتباط با دلایل ریزش مو در دوران باردرای توضیحاتی داد و اظهار داشت: برای درک بهتر آن چه در دوران حاملگی بر سر زنان می آید، ابتدا باید با چرخه طبیعی رشد مو آشنا شد. موها شامل سه فاز اصلی هستند: فاز آناژن (مرحله رشد فعال)، فاز کاتاژن (مرحله توقف رشد یا استراحت فولیکول ها) و فاز تلوژن (مرحله ریزش). در دوران بارداری، هورمون ها مستقیماً بر این چرخه اثر می گذارند. اگر زنی قبل از حاملگی با مشکل ریزش مو مواجه بوده باشد، ممکنست تحت تاثیر تغییرات هورمونی، در اوایل دوران حاملگی هم با ادامه این روند روبرو باشد که نیازمند مدیریت علمی و آگاهی از تغییرات فیزیولوژیک بدن است.
از درخشش در حاملگی تا شوک بعد از زایمان
صاعدی تصریج کرد: بر خلاف تصور عمومی، وضعیت موها در سه ماهه دوم و سوم حاملگی به صورت کامل تغییر می کند. با افزایش سطح هورمون استروژن در این دوران، موها وارد فاز «آناژن» یا همان مرحله رشد فعال می شوند؛ بنابراین ریزش مو بشدت کاسته شده و تارها ضخیم تر و درخشان تر می شوند.
وی افزود: در عین حال، بلا فاصله بعد از خروج جنین و جفت، بدن با سقوط ناگهانی سطح هورمون ها مواجه می شود. این افت شدید سبب می شود موهایی که تا قبل از آن در فاز رشد بودند، به صورت دسته جمعی وارد فاز «تلوژن» یا همان مرحله ریزش شوند. این پدیده که با عنوان «تلوژن افلوویوم» شناخته می شود، به طور معمول از ماه دوم بعد از زایمان (چه طبیعی و چه سزارین) شروع شده و یک فرایند سراسری و طبیعی است که اغلب بعد از ۶ تا ۷ ماه به حالت عادی بازمی گردد.
مرز میان ریزش طبیعی و نشانه های هشداردهنده
صاعدی اضافه کرد: باآنکه ریزش موی سراسری بعد از زایمان یک واکنش فیزیولوژیک طبیعی است، اما مشاهده برخی علایم می تواند نشان دهنده مشکلات جدی تر باشد.
وی تصریح کرد: در صورت مشاهده موارد زیر، رجوع فوری به پزشک ضروری می باشد. ریزش سکه ای: خالی شدن قسمتی از پوست سر به شکل لکه ای یا عقب نشینی خط مو در قسمت جلویی سر، اختلالات هورمونی شدید: همراه شدن ریزش مو با بروز موهای زائد فراوان (هیرسوتیسم) یا تغییر در ضخامت صدا و عوامل تشدیدکننده: بروز ریزش حاد در اثر اختلالات تیروئیدی (به ویژه کم کاری تیروئید)، فقر آهن یا کمبود ویتامین D که می تواند روند طبیعی ریزش را به یک وضعیت بحرانی تبدیل کند.
صاعدی خطر نشان کرد: سرانجام، باید دانست که تغییرات در سلامت موهای زنان در دوران حاملگی و بعد از آن، به طور عمده ریشه در بازآرایی هورمونی بدن دارد و در خیلی از موارد، یک واکنش فیزیولوژیک طبیعی است. باآنکه ریزش موی بعد از زایمان می تواند از نظر روحی چالش برانگیز باشد، اما آگاهی از چرخه رشد مو و شناخت تفاوت میان «ریزش طبیعی» و «نشانه های هشداردهنده پزشکی»، می تواند از اضطراب غیرضروری پیشگیری کند. سفارش می شود مادران با حفظ سلامت تغذیه ای و پایش دوره ای سطح آهن و تیروئید، به بدن خود زمان کافی برای بازگشت به حالت تعادل بدهند.
بطور خلاصه این افت شدید سبب می شود موهایی که تا پیش از آن در فاز رشد بودند، بصورت دسته جمعی وارد فاز تلوژن یا همان مرحله ریزش شوند. این پدیده که با عنوان تلوژن افلوویوم شناخته می شود، بطور معمول از ماه دوم پس از زایمان (چه طبیعی و چه سزارین) آغاز شده و یک پروسه سراسری و طبیعی است که اغلب پس از ۶ تا ۷ ماه به حالت عادی بازمی گردد.