از حاملگی تا کودکی سلامت دندان از کجا شروع می شود؟
به گزارش روان ما، رییس انجمن متخصصین دندانپزشکی ترمیمی ایران اظهار داشت: مراجعه به موقع برای چکاپ های منظم در دوران کودکی، اهمیت بالای ی در حفظ سلامت دهان و دندان و پیش گیری از مشکلات ایفا می کند.
خبرگزاری مهر - گروه سلامت:
مراقبت از دندان ها باید از دوران حاملگی آغاز شود. سلامت دهان مادر نقش برجسته ی در رشد و تکامل جنین ایفا می کند و عفونت های لثه در دوران حاملگی می توانند خطر زایمان زودرس و وزن کم نوزاد را افزایش دهند؛ همین طور مراقبت مناسب از دندان های شیری کودکان، از زمان رویش اولین دندان، نقش کلیدی در سلامت عمومی، تغذیه مناسب و تکامل گفتار دارد. آموزش والدین، معاینات منظم دندان پزشکی و رعایت بهداشت دهان از دوران نوزادی، گامی مؤثر در پیش گیری از پوسیدگی زودرس دندان است.
در همین راستا خبرنگار مهر با منصوره میرزایی رئیس انجمن متخصصین دندانپزشکی ترمیمی ایران گفتگویی داشته است.
عوامل ژنتیکی و محیطی بر سلامت دندان خردسالان چه تاثیری می گذارد؟
میرزایی: مشکلات دندان خردسالان می تواند ریشه ژنتیکی داشته باشد. ساختار آناتومیک دندان ها و تماس بین دندان ها، میزان کلسیم و املاح موجود در آنها، همین طور وضعیت قرارگیری دندان ها همچون فاکتورهای مهم در سلامت دهان و دندان خردسالان است. خردسالان ممکنست دندان های شیری کم جا یا با فاصله زیاد داشته باشند که این مساله تاثیر مستقیمی بر سلامت و رشد دندان های دائمی آنها خواهد گذاشت و در نهایت ممکنست نیاز به ارتودنسی پیدا کنند.
ارتودنسی هم خود می تواند مشکلاتی بهمراه داشته باشد؛ همچون درد و محدودیت در رعایت بهداشت دهان. عدم مراقبت مناسب از دندان ها در دوران ارتودنسی، مشکلات بهداشتی دهان را تشدید می کند و احتمال بروز پوسیدگی افزایش می یابد؛ ازاین رو رعایت نکات بهداشتی دهان و دندان نقش بسیار مهمی در پیش گیری از این مشکلات دارد.
یکی از دلایل تأثیرگذار در سلامت دندان ها، میزان فلوراید در دهان است. فلوراید تراپی منظم و چکاپ دوره ای دندان ها، بخصوص در کودکان، از اهمیت بالایی برخوردار می باشد. همین طور مشکلات سیستمیک و تغذیه نامناسب می تواند سلامت دندان ها را تحت تاثیر قرار دهد. بیماریهای خاص و نقص های سیستم ایمنی هم در بروز پوسیدگی دندان نقش دارند، چه در خردسالان و چه در بزرگسالان.
مصرف قطره های آهن در خردسالان یکی از عواملی است که ممکنست سبب تغییر رنگ و زبر شدن سطح دندان ها شود. متاسفانه خیلی از والدین بدون اطلاع کافی، قطره آهن را مستقیم روی دندان کودک می ریزند که این مساله ظاهر دندان ها را نازیبا می کند. زبری سطح دندان به سبب تماس با قطره آهن سبب می شود مواد غذایی به سادگی روی دندان باقی بماند و ریسک پوسیدگی افزایش یابد.
توصیه مهم به والدین اینست که هنگام مصرف قطره یا قرص آهن، حتما آنرا با مقدار کافی آب رقیق کنند یا از نی برای نوشیدن استفاده نمایند تا تماس مستقیم آهن با سطح دندان ها کاهش پیدا کند. همین طور پس از مصرف قطره آهن بهتر است دهان کودک با آب شست وشو داده شود تا خطر صدمه به مینای دندان کاهش پیدا کند.
به طور کلی، آموزش والدین درباره ی نحوه صحیح مصرف قطره آهن و اهمیت رعایت بهداشت دهان در خردسالان می تواند از بروز مشکلات دندانی پیشگیری کند و سلامت دهان را تضمین نماید. مراقبت های پیشگیرانه و پیگیری منظم وضعیت دندان ها در کودکان، بخصوص در شرایطی که مشکلات ژنتیکی یا سیستمیک وجود دارد، بسیار لازم است.
چرا خردسالان از دندانپزشکی می ترسند؟
میرزایی: متاسفانه عوامل روانی و رفتاری در خانواده نقش بسیار مهمی در تشکیل ترس خردسالان از دندانپزشکی دارد. وقتی والدین، بخصوص مادر و پدر، یا حتی خواهر و برادر بزرگ تر و اقوام نزدیک از دندانپزشکی می ترسند، این ترس به شکل ناخودآگاه به کودک منتقل می شود. بعنوان مثال، عباراتی مانند «اگر شیطونی کنی دندانت را می کشند» سبب ایجاد وحشت و اضطراب در کودک می شود که این نگرش ناصحیح باید اصلاح گردد.
یکی از راهکارهای مؤثر برای پیش گیری از این ترس، آشنایی تدریجی کودک با محیط دندانپزشکی از سنین پایین است. والدین باید خردسالان را با محیط مطب دندانپزشکی آشنا کنند، آنها را برای چکاپ های دوره ای ببرند و به کودک کمک کنند که این فضا را بعنوان جایی امن و بدون تهدید قبول کند. این آمادگی روانی، نقش مهمی در کاهش ترس و اضطراب کودک ایفا می کند.
دندانپزشکان هم با توضیح مناسب به کودک، می توانند ترس از درمان را کاهش دهند. بعنوان مثال، تزریق بی حسی در خردسالان به اندازه یک ویشگون ساده درد دارد و این مساله باید به کودک گفته شود تا از نگرانی و ترس او کاسته شود. استفاده از بی حسی های ساده و مؤثر سبب همکاری بهتر کودک در طول درمان می شود و از استرس های اضافی جلوگیری می کند.
ترس از سوزن و آمپول و دندانپزشکی سبب می شود کودکان، نوجوانان و حتی بزرگسالان از مراجعه به دندانپزشک اجتناب کنند. این رفتار منجربه رشد هزینه های درمان و طولانی تر شدن مشکلات دندانی می شود. خیلی از بیماران به سبب ترس شدید، درمان های خودرا به تعویق می اندازند تا جایی که مجبور می شوند تحت بیهوشی عمومی درمان شوند. بیهوشی هم خود عوارض خاصی دارد و خطراتی بهمراه دارد که می توان با پیشگیری بموقع از آن جلوگیری کرد.
همچنین آموزش والدین و خردسالان در زمینه اهمیت مراقبت های پیشگیرانه، آشنایی با محیط دندانپزشکی و رفع ترس های نادرست، بهترین راه حل برای حفظ سلامت دندان خردسالان و کاهش اضطراب درمان های دندانپزشکی است.
تشخیص زودهنگام مشکلات دندان برای ارتودنسی چقدر تاثیر دارد؟
میرزایی: نقش والدین و بزرگ ترهای خانواده در آماده سازی خردسالان برای درمان های دندانپزشکی بسیار مهم است. وقتی از همان اول کودک بطور منظم برای معاینات دندانپزشکی برده شود، احتمال بروز مشکلات دندانی در سنین بالاتر کاهش پیدا می کند. یکی از مهم ترین نکات در مراقبت دندان کودکان، تشخیص بموقع نیاز به ارتودنسی است.
سن مناسب برای آغاز درمان ارتودنسی معمولا زمانی است که دندان های شیری درآمده اند و می توان با یک معاینه ساده، استعداد کودک را برای نیاز به درمان های ارتودنسی بعدی تشخیص داد. دندانپزشک با بررسی فضای موجود در دهان و وضعیت دندان های شیری، می تواند بفهمد که آیا در آینده کودک به ارتودنسی نیاز خواهد داشت یا خیر.
در مواردی که فضای دهان کودک کم باشد و دندان های دائمی به درستی رشد نکنند، باید سریع تر اقدام گردد. بمحض درآمدن دندان های دائمی، اگر فضای کافی برای رشد آنها وجود نداشته باشد، کودک باید به متخصص ارتودنسی ارجاع داده شود. این اقدام پیشگیرانه از بروز مشکلات جدی تر جلوگیری می کند.
عوامل ژنتیکی هم نقش مهمی دارند، بطورمثال ممکنست فک کوچکی از مادر به کودک منتقل شود و با این وجود دندان های بزرگ تری از پدر به ارث برده شود. این عدم تناسب بین اندازه فک و دندان ها سبب کمبود فضا و نیاز به درمان ارتودنسی می شود. برعکس، اگر فک بزرگ تر باشد ولی دندان ها کوچک، فضای اضافه ایجاد می شود که ممکنست سبب مشکلاتی مثل نیش کشیدن دندان ها یا جا برای دندان عقل نشود.
عدم تناسب اندازه فک و دندان ها همین طور می تواند منجربه نهفتگی دندان عقل شود یا جلوی بیرون آمدن صحیح دندان هایی مانند نیش را بگیرد، بخصوص در سنین حدود ۱۲ سالگی؛ ازاین رو مراجعه به موقع برای چکاپ های منظم و معاینات تخصصی ارتودنسی، بخصوص در دوران کودکی، نقش مهمی در حفظ سلامت دهان و دندان و پیش گیری از مشکلات پیچیده تر ایفا می کند.
بارداری در سلامت دندان بانوان چه تاثیری دارد؟
میرزایی: از نظر علمی، بانوان حامله باید بهداشت دهان و دندان خودرا به مراتب بیشتر از دوران غیر حاملگی رعایت نمایند. دلیل اصلی این موضوع، نیاز جنین به املاحی مانند کلسیم و فسفر برای رشد و استخوان سازی است. در دوران بارداری، بدن مادر برای تأمین این نیاز، ممکنست کلسیم مورد نیاز را از استخوان ها و حتی دندان های خود برداشت کند. این پروسه می تواند سبب ضعف و مشکلات دندانی در مادر شود.
مادر باید در دوران حاملگی مراقبت های بهداشتی دهان را جدی بگیرد و تغذیه مناسبی داشته باشد، بخصوص مصرف کافی کلسیم و مواد معدنی مورد نیاز، این مشکلات تا حد زیادی کاهش پیدا می کند. برخی اعتقاد دارند که با هر بارداری، دو یا سه دندان مادر خراب می شود؛ اما واقعیت اینست که علت اصلی این مسئله فقط حاملگی نیست، بلکه کمبود دریافت مواد مغذی و رعایت نکردن بهداشت دهان می تواند سبب تشدید این وضعیت شود.
اگر مادر بتواند از راه تغذیه مناسب، نیازهای کلسیم بدن خود و جنین را تأمین کند، خطر برداشت کلسیم از استخوان ها و دندان ها کاسته شده و سلامت دندان های مادر حفظ می شود. بنابراین، اهمیت رعایت بهداشت دهان و تغذیه متعادل و غنی در دوران بارداری، نمی تواند نادیده گرفته شود.
دندان نیش در خردسالان چقدر اهمیت دارد؟
میرزایی: یکی از مهم ترین و پیچیده ترین دندان ها در دهان، دندان نیش است. این دندان نقش کلیدی در زیبایی لبخند، عملکرد صحیح فک و همین طور حفظ تناسب در قوس دندانی دارد. در صورتیکه دندان نیش بموقع رشد نکند یا در فک نهفته باقی بماند، می تواند مشکلات زیادی بوجود آورد. اگر فضای کافی برای رشد دندان نیش یا دندان های پرمولر (آسیای کوچک) وجود نداشته باشد، سایر دندان ها ممکنست جای آنرا پر کنند و باعث نهفتگی یا جابه جایی دندان شوند.
به همین دلیل، اهمیت دارد که از همان دوران کودکی و بخصوص هم زمان با رویش دندان های شیری، کودک توسط دندانپزشک عمومی معاینه شود. در صورت مشاهده هرگونه علامتی از کمبود فضا یا ناهنجاری، دندانپزشک باید کودک را به متخصص ارتودنسی ارجاع دهد. تشخیص زودهنگام این مسایل به سبب رشد فعال فک در سنین پایین، امکان درمان ساده تری را فراهم می آورد و در خیلی از موارد نیاز به جراحی را از بین می برد.
برای مثال، اگر مشخص شود که دندانی در آینده گرفتار کمبود فضا خواهد شد، دندانپزشک یا متخصص ارتودنسی می تواند دستور کشیدن بموقع یک دندان دیگر را صادر کند تا فضای ضروری جهت رویش صحیح دندان جدید ایجاد شود. این اقدام پیشگیرانه از به هم ریختگی و شلوغی دندان ها جلوگیری کرده و درمان ارتودنسی را در آینده بسیار ساده تر می کند.
در سنین پایین، حتی مشکلات فکی هم با روشهای غیرتهاجمی و ساده تر قابل درمان هستند. اما اگر این مشکلات تا پس از بلوغ و پایان رشد فک به تأخیر بیفتد، در خیلی از موارد تنها راه درمان، جراحی فک و صورت خواهد بود. این نوع جراحی ها نیازمند مداخله جراح فک، کشیدن چندین دندان، و پیمودن دوران نقاهت طولانی است و هزینه و پیچیدگی درمان را به مراتب بالا می برد.
به همین دلیل خردسالان به شکل دوره ای توسط دندانپزشک معاینه شوند و در صورت نیاز، مشاوره با متخصص ارتودنسی هم انجام گیرد. طبق تجربه بالینی، بالاتر از ۹۰ تا ۹۵ درصد مشکلات ارتودنسی که در بزرگسالی نیاز به جراحی پیدا می کنند، اگر در سنین پایین تشخیص داده شوند، بدون جراحی و با روشهای ساده قابل درمان هستند.
منبع: روان ما
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب